Giáo án bài Chiều tối (Hồ Chí Minh) – Giáo án Ngữ văn lớp 11

Giáo án bài Chiều tối (Hồ Chí Minh) – Giáo án Ngữ văn lớp 11

 

Bức tranh chiều tối nơi núi rừng không chỉ có thiên nhiên mà còn đậm hơi thở cuộc sống. Ở đó ẩn chứa tình yêu của Bác đối với con người và cuộc đời đồng thời thể hiện khát vọng tự do, ý chí nghị lực phi thường của người tù cách mạng Hồ Chí Minh. Cùng Camnang24h.net xây dựng giáo án bài Chiều tối giúp thầy cô chuẩn bị tốt cho tiết học.

Xem thêm:

  1. Mục tiêu bài học
  2. Kiến thức

– Cảm nhận vẻ đẹp tâm hồn của Hồ Chí Minh: Sự kết hợp hài hòa giữa chiến sĩ và thi sĩ; giữa yêu nước và nhân đạo.

– Thấy được sắc thái vừa cổ điển vừa hiện đại cảu bài thơ.

  1. Kĩ năng

– Đọc hiểu bài thơ theo đặc trưng thể loại.

  1. Thái độ

– Giáo dục tinh thần lạc quan, yêu nước cho Hs .

  1. Phương tiện
  2. Giáo viên

SGK, SGV, thiết kế dạy học, tài liệu tham khảo…

  1. Học sinh

Vở soạn, sgk, vở ghi.

III. Phương pháp

Nêu vấn đề, gợi mở, đàm thoại, thảo luận nhóm, thực hành, đọc diễn cảm… GV phối hợp các phương pháp dạy học tích cực trong giờ dạy.

  1. Hoạt động dạy & học
  2. Ổn định tổ chức lớp

Sĩ số: ………………………………………….

  1. Kiểm tra bài cũ

Đọc thuộc bài thơ và phân tích bức tranh thôn Vĩ?

  1. Bài mới

Hoạt động 1: Hoạt động khởi động

Hôm nay, ta tìm hiểu dòng văn học cách mạng và người đầu tiên đại diện cho dòng văn học này là Hồ Chí Minh. Để hiểu hơn về bài thơ của Người cũng như mạch thơ luôn vận động hướng về sự sống và ánh sáng ta tìm hiểu bài thơ “Chiều tối” trích “Nhật kí trong tù”.

Hoạt động của GV và HS

Kiến thức cần đạt

Hoạt động 2: Hoạt động hình thành kiến thức mới

Gv hướng dẫn hs đọc hiểu khái quát.

I.Tìm hiểu chung

Hs giới thiệu vài nét về tiểu sử,hoàn cảnh sáng tác, giá trị tập thơ “NKTT”

1/Tác giả: SGK

Hs đọc phần tiểu dẫn và tìm hiểu một vài nét liên quan đến bài thơ.

2/Tác phẩm:

a. Hoàn cảnh sáng tác “Nhật kí trong tù”

(Sgk)

b. Giá trị cơ bản:

– Giá trị nội dung:

+ Giá trị hiện thực: “NKTT” ghi lại một cách chân thực bộ mặt thật đen tối của chế độ nhà tù nói riêng và của xã hội Trung Quốc dưới thời Tưởng Giới Thạch.

Giam cầm đầy đọa người vô tội.

Cướp đoạt mọi quyền lợi của con người.

Nhà tù chứa đầy những tệ nạn xã hội

+ Giá trị tinh thần: bức chân dung tự họa bằng thơ về con người tinh thần Hồ Chí Minh trong nhà lao Tưởng Giới Thạch.

Một tinh thần thép vững vàng, bất khuất.

Phong thái ung dung tự tại luôn tin tưởng lạc quan.

Tinh thần yêu nước cháy bỏng, luôn khát vọng tự do khắc khoải, luôn hướng về Tổ quốc.

Tinh thần yêu thiên nhiên.

Tinh thần nhân đạo.

– Giá trị nghệ thuật:

+ Đậm màu sắc cổ điển.

+ Thể hiện tinh thần hiện đại.

Nêu hoàn cảnh sáng tác bài thơ?

3. Bài thơ:

-Hoàn cảnh sáng tác:Bài thơ thứ 31 gợi cảm hứng từ một buổi chiều tối tác giả bị giải từ Tĩnh Tây đến Thiên Bảo

Gv hướng dẫn hs so sánh với phiên âm để tìm ra điểm khác biệt trong bản dịch

 

Hs đọc diễn cảm cả 3 phần

II. Đọc hiểu văn bản

1. Nội dung

Tìm những thi liệu thơ cổ điển ở hai câu đầu?

a/Bức tranh thiên nhiên

– Hình ảnh: “quyện điểu,cô vân” thể hiện chất liệu cổ điển của bài thơ

Sự vận động của thiên nhiên được miêu tả qua cụm từ nào?

– Sự vận động: “Tầm túc thụ, độ thiên không” là sự di chuyển có định hướng.

→ Câu thơ có sự kết hợp giữa cổ điển và hiện đại.

Bức tranh thiên hiên hiện lên ntn,ta hiểu gì về tâm trạng của người tù?

Hs thảo luận,trả lời,gv hình thành kiến thức

→ Với cách miêu tả chấm phá thiên nhiên buổi chiều được gợi lên đẹp nhưng đượm buồn.Câu thơ biểu hiện lòng yêu thiên nhiên và trạng thái tinh thần bình tĩnh trong hoàn cảnh khó khăn,gian khổ.Người tù đó không than van,oán trách.Nỗi đau của một nhân cách vĩ đại được người đọc cảm nhận từ cảnh và tình rất thật.

GV lưu ý có thể liên hệ với thơ của Bà Huyện Thanh Quan và thơ ND để chỉ ra được chất hiện đại trong thơ Người

 

Hình ảnh cô gái xay ngô đưa vào bài làm cho thiên nhiên có gì khác so với khổ thơ đầu?

b. Bức tranh sự sống

– Hình ảnh: “Sơn thôn thiếu nữ ma bao túc” làm cho bức tranh thiên nhiên có sự vận động xua tan đi cảm giác buồn bã,xua tan đi không khí lạnh lẽo,xua tan đi cảm giác mệt mỏi .

Tìm những đặc sắc nt trong 2 câu thơ này?

Căn cứ vào đâu ta biết được trời đang tối dần?

– Nghệ thuật diễn tả vòng quay theo chu kì, biện pháp tu từ điệp vòng,nghệ thuật nhịp điệu phối âm diễn tả sự bùng lên nhanh mạnh của ngọn lửa→vòng quay của công việc và cũng là vòng quay của tg.Câu thơ không nói đến cái tối mà vẫn gợi được tối.

Từ “hồng” trong bài thơ gây cho ta cảm giác gì,tứ thơ vận động ntn qua từ này?

– Nghệ thuật sử dụng nhãn tự “hồng” làm ta có cảm giác cái nóng ấm bao trùm bài thơ, câu thơ rực lên sắc màu tha thiết tin yêu c/sống

Tâm trạng của nhà thơ được gián tiếp thể hiện ra sao?

→ Hai câu thơ thể hiện lòng yêu thương con người,yêu c/sống ở Bác đồng thời thấy được ý nghĩa tượng trưng đó là sự vận động có chiều hướng lạc quan bởi luôn hướng về sự sống, ánh sáng và tương lai.

Phát hiện bút pháp cổ điển kết hợp với hiện đại?

Hs thảo luận trả lời.gv tổng hợp, định hướng và cho ghi ý chính

 

Nêu đặc sắc nghệ thuật của bài thơ?

2. Nghệ thuật

– Từ ngữ cô đọng, hàm súc.

– Thủ pháp đối lập, điệp liên hoàn,..

Em hãy nêu ý nghĩa văn bản?

3. Ý nghĩa văn bản

Vẻ đẹp tâm hồn và nhân cách nghệ sĩ- chiến ĩ Hồ Chí Minh: yêu thiên nhiên, yêu con người, yêu cuộc sống; kiên cường vượt lên hoàn cảnh, luôn ung dung, tự tại lạc quan trong mọi cảnh ngộ đời sống.

Gv hướng dẫn hs tổng kết bài học

III.Tổng kết

Bản lĩnh, chí khí, lòng thương người và yêu cảnh tha thiết.

  1. Củng cố

Hãy chỉ ra nghệ thuật vừa cổ điển vừa hiện đại trong bài thơ?

– Cổ điển: đề tài, hình ảnh thơ, tính chất hàm súc.

– Hiện đại: sự vận động của tứ thơ, hình ảnh thơ.

  1. Dặn dò

– Đọc thuộc lòng bài thơ. Cảm nhận về một hình ảnh thơ mà em ấn tượng nhất.

– Soạn bài “Từ ấy” của Tố Hữu.